Numer NIE w Hiszpanii: czym jest, czym nie jest i jak go uzyskać

Numer NIE w Hiszpanii (Número de Identidad de Extranjero) to numer identyfikacyjny nadawany cudzoziemcom. Bez niego nie kupi pan nieruchomości na swoje nazwisko, nie wpisze jej do rejestru i nie zapłaci podatku od przeniesienia własności. Wniosek składa się w konsulacie Hiszpanii w Polsce, w hiszpańskim urzędzie do spraw cudzoziemców albo przez pełnomocnika na miejscu.

To najnudniejszy etap hiszpańskiego zakupu i ten, który najczęściej psuje harmonogram. Nie dlatego, że jest trudny, tylko dlatego, że jego długość nie zależy od pana. Stąd jego miejsce na początku zakupu nieruchomości w Hiszpanii: proszę zacząć, gdy tylko zakup wygląda realnie, a nie gdy znajdzie pan nieruchomość.

Czym jest

Osobisty, stały i nieprzenoszalny numer, po którym rozpoznaje pana hiszpańska administracja w każdej czynności mającej skutek podatkowy lub prawny.

Bez NIE nie może pan:

• kupić nieruchomości na swoje nazwisko i wpisać jej do rejestru,
• figurować w akcie notarialnym,
• zadeklarować i zapłacić podatku od przeniesienia własności,
• złożyć rocznej deklaracji nierezydenta,
• w praktyce otworzyć użytecznego hiszpańskiego konta bankowego,
• przepisać na siebie prądu i wody,
• zarejestrować samochodu,
• odziedziczyć bez tego, by każdy spadkobierca najpierw sam o niego wystąpił.

Podatek od przeniesienia własności, honorarium notariusza i wpis do rejestru to osobny rachunek. Rozkładają go koszty zakupu nieruchomości.

Czym nie jest

To ważniejsze od samej definicji, bo nieporozumienie jest powszechne.

Nie jest zezwoleniem na pobyt. NIE nie daje żadnego prawa do mieszkania ani pracy w Hiszpanii i nie mówi nic o tym, jak długo wolno w niej przebywać. Jako obywatel Polski ma pan to prawo z tytułu swobody przepływu osób w UE. Numer niczego tu nie zmienia, w żadną stronę.

Nie jest dowodem rezydencji podatkowej. O niej decyduje faktyczne miejsce pobytu i centrum interesów życiowych, a nie posiadanie numeru. Ani polski meldunek. Co z tego wynika dla osób, które faktycznie się przenoszą, opisuje poradnik o przeprowadzce do Hiszpanii.

Nie jest rejestracją. Certificado de registro dla obywateli UE pozostających dłużej niż trzy miesiące oraz empadronamiento w gminie to dwie inne sprawy, załatwiane w innych okienkach.

NIE, TIE, certificado de registro i empadronamiento

Cztery pojęcia zlewają się w rozmowach w jedno, także u osób, które powinny wiedzieć. Rozdzielone wyglądają tak.

NIE jest numerem. Nierezydent otrzymuje go w formie papierowego zaświadczenia.

TIE jest fizyczną kartą tożsamości cudzoziemca. Przysługuje wyłącznie osobom mającym prawo pobytu, a dom wakacyjny takiego prawa nie daje.

Certificado de registro to rejestracja obywatela UE, który pozostaje w Hiszpanii dłużej niż trzy miesiące. Osobny dokument, osobna procedura.

Empadronamiento to zapisanie się w rejestrze mieszkańców gminy.

Do samego zakupu potrzebny jest wyłącznie NIE. Pozostałe trzy dotyczą osób, które faktycznie zamieszkają w Hiszpanii.

Trzy drogi

W konsulacie Hiszpanii w Polsce. Wniosek składa się osobiście, po umówieniu terminu, w konsulacie właściwym dla miejsca zamieszkania. Zaleta: bez wyjazdu do Hiszpanii. Wada: dostępność terminów wyznacza pana tempo i zmienia się w ciągu roku.

W Hiszpanii. Na komisariacie policji z wydziałem do spraw cudzoziemców albo w Oficina de Extranjería. Konieczny jest termin zarezerwowany online, czyli cita previa. Te same dokumenty, plus potwierdzenie wjazdu lub pobytu. Terminów brakuje w zatłoczonych regionach nadmorskich, i to powód, dla którego niektórzy jadą w podróż wyłącznie po ten numer.

Przez pełnomocnika w Hiszpanii. Na podstawie pełnomocnictwa notarialnego (poder notarial) wniosek złoży za pana prawnik albo gestor. Dla kupującego z zagranicy, któremu trudno przyjechać na wyznaczony termin, to droga zdecydowanie najbardziej praktyczna, i dlatego pełnomocnictwo oraz NIE załatwia się zwykle razem.

Pełnomocnictwo można sporządzić u notariusza hiszpańskiego albo u polskiego. W tym drugim wypadku potrzebne są zwykle apostille i tłumaczenie przysięgłe, a ten łańcuch trwa tygodnie. Kto idzie przez konsulat Hiszpanii albo hiszpańskiego notariusza, ten etap pomija.

Co trzeba przygotować

Dokładne wymagania stosuje się okienko po okienku, więc lista poniżej nie jest wyczerpująca. O wersję obowiązującą proszę poprosić konsulat albo osobę, którą pan upoważnia. Z reguły chodzi o:

• wypełniony i podpisany formularz EX-15,
• ważny paszport albo dowód osobisty wraz z kopią,
• udokumentowany powód złożenia wniosku: umowa rezerwacyjna albo przedwstępna, pismo od notariusza lub prawnika, sprawa spadkowa,
• potwierdzenie opłaty wniesionej na formularzu Modelo 790 código 012,
• przy wniosku przez pełnomocnika: pełnomocnictwo.

Opłata administracyjna jest niewielka i wnosi się ją przez standardowy formularz podatkowy.

Dlaczego wnioski bywają odrzucane

Najczęstsza przyczyna to powód, który nie został udokumentowany. Konkretna transakcja wystarcza; sam zamiar kupna kiedyś nie wystarcza, bo numeru nie wydaje się „na wszelki wypadek”. Niekompletne formularze i nieopłacona opłata odpowiadają za resztę; obie rzeczy da się sprawdzić przed wizytą.

Ile to trwa

Uczciwie: nikt panu tego nie obieca. Samo rozpatrzenie rzadko jest problemem, a po wizycie numer nadawany jest zwykle szybko. Problemem jest termin. W miesiącach szczytu i w regionach nadmorskich kalendarze konsulatów i okienek się zapełniają, i to ta zmienna rządzi pana harmonogramem.

Stąd jedyna rada, która naprawdę pomaga: proszę zacząć, zanim znajdzie pan nieruchomość. Numer NIE, który okazał się niepotrzebny, kosztuje jeden termin. Numer NIE, który przyjdzie po terminie u notariusza, kosztuje ten termin u notariusza.

Czy region coś zmienia

Numer dostaje pan raz i zostaje z panem. Kto po zakupie w Marbelli kupi jeszcze na Majorce, posługuje się tym samym NIE; wniosek o drugi numer zostanie odrzucony. Opłata też nie zależy od okienka, bo jej wysokość wynika z taryfy, a nie z tego, który urząd sprawę prowadzi.

Co poza numerem różni oba rynki, opisują osobne poradniki: o nieruchomościach w Marbelli i o domu na Majorce.

Gdzie to zwykle idzie źle

Każda osoba ma własny NIE. Kupując we dwoje, potrzeba dwóch numerów, bo każdy kupujący wymieniony w akcie musi mieć własny. Gdy dziedziczy troje dzieci, potrzeba trzech. Brzmi oczywiście, a systematycznie myśli się o tym za późno, zwłaszcza w spadku, gdzie termin biegnie, a spadkobiercy czekają na numery. Co z tego wynika dla terminów i kwot, rozkłada poradnik o podatku od spadków.

Numer nie wygasa, ale dokument może mieć termin ważności. Kto dostał NIE lata temu i kupuje dziś, może zostać poproszony o aktualne zaświadczenie.

Proszę przepisać numer dokładnie. NIE składa się z litery, cyfr i litery kontrolnej. Jeden źle przepisany znak w akcie albo w deklaracji daje pracę, której nikt nie chce.

Zaświadczenie a numer

Dwie rzeczy bywają mylone, a rozróżnienie oszczędza całej powtórki procedury.

Sam numer jest stały. Nadaje się go raz. Kto miał już NIE, nie dostanie drugiego: trzeba odszukać stary, a urząd i tak go znajdzie.

Zaświadczenie bywa terminowe. Wydany dokument jest w niektórych sytuacjach ważny administracyjnie przez określony czas, a notariusz albo bank może poprosić o świeży. Chodzi wtedy o nowe zaświadczenie o tym samym numerze, a nie o nowy numer. Zgubione zaświadczenie wydaje się ponownie, tak jak każdy inny dokument.

Praktyczny wniosek: niech oryginał i kopie leżą w chmurze i na papierze. Najczęstszym powodem przechodzenia całej procedury po raz drugi nie jest utrata numeru, tylko utrata dokumentu.

Do czego numer służy potem

Prawie każdy występuje o NIE przy zakupie i uznaje sprawę za zamkniętą. Numer wraca we wszystkim innym, a lista jest dłuższa, niż się wydaje.

Konto w banku. Żaden hiszpański bank nie otworzy rachunku bez niego, a bez rachunku nie działa ani polecenie zapłaty za prąd i wodę, ani opłacanie podatku od nieruchomości. Jak wygląda codzienna strona tych spraw, pokazuje poradnik o życiu w Hiszpanii.

Prąd, woda i wywóz śmieci. Umowy zawiera się na numer.

IBI i opłaty gminne. Gmina wiąże właściciela z numerem.

Modelo 210, czyli roczne rozliczenie nierezydenta. Bez NIE nie ma czego złożyć, a resztę obowiązków zestawiają podatki w Hiszpanii.

Samochód. Zakup, rejestracja i ubezpieczenie w Hiszpanii tego wymagają.

Sprzedaż. Kiedy któregoś dnia będzie pan sprzedawał, numer wraca, a prawnik kupującego sprawdzi, czy hiszpańskie papiery się zgadzają.

Spadek. Spadkobiercy potrzebują własnych numerów NIE, żeby przejąć majątek położony w Hiszpanii. To sytuacja, w której numeru najczęściej brakuje wtedy, gdy jest najbardziej potrzebny, i zarazem najtańsza do przygotowania z wyprzedzeniem.

Najczęstsze pytania

Czym jest numer NIE?

Número de Identidad de Extranjero, numer identyfikacyjny nadawany cudzoziemcom przez Hiszpanię. Jest osobisty, stały i nieprzenoszalny. Potrzebny do zakupu nieruchomości, do figurowania w akcie notarialnym, do zadeklarowania i zapłacenia podatków, do wpisu własności do rejestru oraz w praktyce do otwarcia hiszpańskiego konta bankowego i umów z dostawcami mediów.

Czy NIE daje prawo pobytu w Hiszpanii?

Nie. NIE to numer, nie zezwolenie, i sam w sobie nie daje żadnego prawa pobytu ani pracy. Jako obywatel Polski ma pan prawo pobytu w Hiszpanii z tytułu swobody przepływu osób w UE, niezależnie od numeru. Rejestracji obywatela UE pozostającego dłużej niż trzy miesiące dotyczy osobny dokument, certificado de registro.

Czy mogę wystąpić o NIE bez wyjazdu do Hiszpanii?

Tak, na dwa sposoby: w konsulacie Hiszpanii właściwym dla miejsca zamieszkania albo przez pełnomocnika w Hiszpanii, który działa na podstawie pełnomocnictwa notarialnego. Żadna z tych dróg nie wymaga obecności na miejscu. Druga jest zwykle praktyczniejsza dla kupującego z zagranicy, dlatego pełnomocnictwo i NIE załatwia się razem.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Formularz EX-15 wypełniony i podpisany, ważny paszport albo dowód osobisty wraz z kopią, udokumentowany powód złożenia wniosku, czyli dokument rezerwacyjny albo pismo od prawnika lub notariusza, oraz potwierdzenie opłaty wniesionej na formularzu Modelo 790 código 012. Przy wniosku przez pełnomocnika dochodzi pełnomocnictwo. Szczegóły bywają różne okienko po okienku.

Czy każdy kupujący potrzebuje własnego numeru?

Tak. Każda osoba wymieniona w akcie notarialnym potrzebuje własnego NIE, więc przy zakupie wspólnym składa się dwa wnioski. Tak samo w spadku: po jednym numerze na spadkobiercę, żeby zadeklarować podatek od spadków i przepisać własność. Wnioski warto złożyć równolegle, bo hiszpański termin biegnie niezależnie od nich.

Czym różni się NIE od TIE?

NIE to numer, wydawany nierezydentom w formie papierowego zaświadczenia. TIE to fizyczna karta tożsamości cudzoziemca, przysługująca wyłącznie osobom z prawem pobytu, a dom wakacyjny go nie daje. Kupującemu, który przyjeżdża sezonowo, wystarcza NIE. Sam numer jest stały, a zaświadczenie można wydać ponownie po zgubieniu.